It kreambêd hat iuwenlang in boarne fan grutte bliidskip en bot fertriet west. Tal nij libben stoar wer gau, in frou oan it befallen wie yn grutte ûnwissichheid oft se de befalling oerlibje soe. De risiko's wienen grut, de kennis fan komplikaasjes lyts.

Radical Enlightenment, dêr stiet Jonathan Israel om bekend. En radical, dat is er wol: hy makket dúdlike karren. De (Westerske) politike filosofy yn it tiidrek 1650-1800 is troch Jonathan Israel ta oersichtlike proporsjes werombrocht.

De yndieling fan Fryslân yn gemeenten fan de Frânske Tiid ôf is in út en troch fermaaklike cocktail fan wiisheid, persoanlike ambysjes, oergeunst, hebsucht en doelmjittichheid. En it proses giet troch: binne noch mar krekt tal fan gemeenten yn súdwest-Fryslân gearfoege ta in grutte ienheid ûnder lieding fan Snits, de opdieling fan Boarnsterhim ûnder syn buorlju is oansteande.

De âldste stêd fan Fryslân, dat is Staveren. In namme dy't op midsiuwske kaarten faak iensum yn in grutte lege omkriten stiet te pronkjen. Sa'n stêd moat dochs wol wat foarstelle, soest tinke.

It is mar goed dat it ferneamde brûnzen byld fan ús mem yn Ljouwert op in sokkel stiet, dan liket dizze oer-Fryske ko noch in bytsje ymposant. Se is eins mar in lytskenien. Sok praat moast begjin jierren fyftich, doe't oer de foarm fan it byld neitocht waard, net hawwe.

In opfallend, âld keunstwurk út de Koninklijke Bibliotheek siert it maaie-nûmer fan Fryslân. De makker fan de gûasje yn it liber amicorum fan Juw van Harinxma út 1625 soe wol nuver opsjen as er syn wurk weromsjocht op in tydskriftomslach mei as tema-titel "Seks".