De âldste films dy't yn Fryslân makke binne, datearje út de jierren tsien fan de foarige iuw. It binne losse peareltsjes en skrille kontrasten mei de stream technysk perfekte digitale bylden fan no. It bewarjen, konservearjen en ûntsluten is in moaie taak fan it Fries Film Archief.

Hendrik Straat: om de safolle jier stiet er wer eefkes yn de belangstelling en dat feroaret net om't hy de sjirurch wie dy't yn 1954 de Siameeske twilling Tjitske en Folkje út Mûnein suksesfol skiede. De operaasjekeamer wie fol mei filmmakkers en hyt fanwege har lampen. Dat wie noch it dreechste fan de yngreep, sa fertelde de dokter de manmachtich opkommen parse.

By it begjin fan de ûntdekkingsreizen fan Nederlanners, ein 16de iuw, wie al gau dúdlik watfoar ôfgryslike winsten behelle wurde koenen mei produkten dy't Azië wol fuortbrocht en dy't wy, benammen op tafel, bot misten. Mar de tocht nei de East wie lang en gefaarlik.

Deistige saken wurde gau sleur: we steane der te min by stil, meitsje der bygelyks noait foto’s fan, en beskriuwe se likemin. Histoarysk ûndersyk wurdt der lokkigernôch hieltyd mear nei dien want ‘Alledaagse geschiedenis’ is populêr.

Jacob van Lennep, dochs wol wat wend, kaam hast wurden tekoart om yn 1823 de pracht te beskriuwen dy't foar syn fuotten lei doe't er ûnder Riis oan de râne fan de Sudersee stie: 'Maar hemel! Als ’t heuvelpad en ’t dennenwoud verdwijnen, maakt ons een betoverend toneel zeer opgetogen.

It is in mearke dat Marijke Muoi as earste yn Fryslân ierappels iet, yn 1742. Wol wie dat in tûke reklameset: as ien fan foarstlik bloed dizze nuvere knol iet, moast se wol feilich wêze. Yn werklikheid waarden ierappels al desennia foar Marijke Muoi iten; it wie relatyf goedkeap folksiten, dat net folle easken oan grûn en klimaat stelde.